Net zoals andere disciplines is gastro-entero-hepatologie een snel veranderend specialisme, waarbij een van de kenmerken is dat ze een uitermate breed terrein beslaat. Ze vormt een zeer mooie mix van internistisch nadenken en endoscopische vaardigheden, waarbij er veel raakvlakken zijn met andere disciplines. Dr. Pieter Dewint belicht namens de FMS Gastro de gastro-enterologie en de huidige uitdagingen: sedatie, oliepen en poli-epectomie, en tot slot MASLD.

"We kozen ervoor om drie topics aan te snijden, waarbij er een nood bestaat om tot een verandering van het wetgevend kader te komen, om zo onze job voor de patiënt optimaal te kunnen uitvoeren."

Sedatie

"Gastro-enterologie is een specialisme waarin vaak onaangename endoscopische onderzoeken en behandelingen worden uitgevoerd. In dat licht is sedatie een essentieel hulpmiddel in onze dagelijkse praktijk."

"Goede sedatie voldoet aan drie eisen: perprocedurele pijnstilling, vermindering van het bewustzijn (reductie stress en angst), en amnesie voor onaangename sensaties. Volgens internationale richtlijnen worden één of meer kortwerkende geneesmiddelen geleidelijk en stapsgewijze toegediend om het gewenste effect te bekomen, zonder de veiligheid van de patiënt in gevaar te brengen."

"Afhankelijk van het type procedure, de duur en moeilijkheidsgraad ervan, en de wens van de geïnformeerde patiënt, wordt gekozen voor minimale, middelmatige (“moderate”) of diepe sedatie, of volledige anesthesie met intubatie."

"Zorgvuldige selectie is van cruciaal belang. Het risico op verwikkelingen neemt vooral toe door een gebrek aan kennis over de risicofactoren, veeleer dan door toepassing van een dieper dan beoogde sedatie. In geval van eventuele complicaties moet de verstrekker deze adequaat kunnen opsporen en behandelen. Dat impliceert dat, mits adequate opleiding, middelmatige sedatie bij de niet-risicopatiënt veilig en deskundig uitgevoerd kan worden door de gastro-enteroloog en zijn verpleegkundige. Sedatie bij risicopatiënten, diepe sedatie en anesthesie worden bij voorkeur uitgevoerd door een anesthesieteam, zodat de endoscopist zich volledig kan concentreren op de procedure."

"De verschillende internationale richtlijnen ter zake steunen hogergenoemde werkwijze, waarbij gastro-enterologen minimale en middelmatige sedatie zelf uitvoeren. We zijn momenteel in gesprek met de overheid om deze internationale richtlijnen ook in België legaal te omkaderen."

"Daarnaast zou een sedatiecomité oprichten in elk ziekenhuis, met betrokkenheid van alle stakeholders, een meerwaarde betekenen om op gestructureerde wijze sedatieprotocollen en -afspraken op te stellen, de sedatieopleiding continu te organiseren en de kwaliteit van sedatie blijvend te waarborgen."

Poliepen en poli-epectomie 

"Colorectaal carcinoom blijft een belangrijk probleem in België: jaarlijks krijgen ongeveer 8.000 Belgen deze diagnose. Dertig procent daarvan overlijdt, vaak door een te late diagnose."

"Toch is het te voorkomen: door een vezelrijke voeding (fruit en groenten), weinig vlees, beperkte alcoholinname, voldoende lichaamsbeweging en vooral door screening: onderzoek op bloed in de ontlasting en coloscopie."

"Een coloscopie maakt het mogelijk om carcinomen te detecteren, waarbij ze in vroege stadia endoscopisch kunnen worden verwijderd.  Maar bovenal kunnen de voorlopers van carcinoom, de poliepen, worden gereseceerd."

"Helaas is de Riziv-vergoeding voor een coloscopie met poliepectomie sinds kort met 10 euro verlaagd. Dat ten gevolge van een stijging van het aantal ingrepen, vooral dan tussen 2022 en 2024, een periode waarin de deelname aan het bevolkingsonderzoek geleidelijk steeg en een inhaalbeweging werd gemaakt voor de endoscopieën die tijdens COVID-19 waren uitgesteld."

"Vanuit economisch oogpunt is coloscopie echter kostenbesparend, aangezien ze een chirurgische colectomie kan vermijden (met de ermee gepaard gaande kosten voor hospitalisatie, operatiezaal enz.), evenals chemotherapie en sterfgevallen. Ze zorgt ervoor dat patiënten langer een gezond leven kunnen leiden."

"Hier worden we opnieuw geconfronteerd met het probleem van de onderfinanciering van endoscopieën: de Riziv-nomenclatuur houdt geen rekening met de (toegenomen) kosten die met deze techniek gepaard gaan, zoals verpleegkundig personeel, materiaal en desinfectie."

"De preventie van colorectale kanker is nochtans een verantwoordelijkheid van onze overheden en het voorwerp van een Europese richtlijn. Door verminderde middelen wordt deze opdracht echter steeds moeilijker te vervullen. Ondanks alles zetten gastro-enterologen hun werk ten bate van de bevolking voort."

MASLD

"De hepatologie is een vaste waarde binnen de moderne gastro-enterologie geworden door toenemende kennis en aandacht voor leverziekten, maar ook door de groei aan cardiometabole aandoeningen, obesitas en diabetes mellitus in het bijzonder. Daardoor stijgt het aantal patiënten met Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease (MASLD). MASLD dreigt de meest voorkomende chronische leverziekte te worden en zo de belangrijkste oorzaak van cirrose, hepatocellulair carcinoom en transplantatie."

"De behandeling van MASLD blijft een verbeterde levensstijl met voldoende lichaamsbeweging en gezonde voeding, gewichtsreductie van minstens 7-10% en een optimale (medicamenteuze) controle van de verschillende cardiometabole risicofactoren."

"Meer recent zijn Resmetirom (TSH-β receptor agonist) en Semaglutide (GLP-1 receptor agonist) goedgekeurd als gerichte behandelingen tegen MASLD. De huidige financiële context en voorschriftrestricties beperken evenwel de kansen op adequate behandeling door hepatologen, maar hopelijk verbetert dit in de toekomst, temeer met het perspectief op disciplineoverschrijdende cardiometabole farmaca, waaronder duale incretineachtigen, die in gevorderde stadia van klinisch onderzoek zijn."

"De impact van MASLD verandert ook de rol van louter leverspecialist naar coördinator van een geïntegreerde benadering die preventie, (vroeg)detectie en geavanceerde therapie omvat. Multidisciplinaire samenwerking met de eerste lijn en met cardiovasculaire en endocrinologische specialisten wordt essentieel. Dat biedt niet enkel kansen voor holistische zorg, maar schept ook uitdagingen in een zorglandschap dat steeds meer terugplooit naar subdisciplines."

"De toekomst ziet er goed uit. MASLD krijgt meer erkenning als een belangrijk medisch en maatschappelijk probleem, er is een natuurlijke evolutie naar betere multidisciplinaire samenwerking(en) en er zijn veelbelovende therapeutische opties op komst voor behandeling van MASLD en bijbehorende comorbiditeiten. Hopelijk volgen de terugbetalingsmogelijkheden deze evolutie."

Pieter Dewint namens de FMS Gastro (beroepsvereniging),

Met dank aan Albert Bourgeois, Guido Deboever, Wilco Kwanten, Alexandre Sarafidis en Katelijne Valgaeren