Het fundamentele pijnpunt in de Belgische gezondheidszorg is de overmatige focus op pathologie in plaats van preventie. Daarover zal dr. Binu Singh, kinder- en jeugdpsychiater en psychotherapeut, het hebben op het nakende congres van Fabric of Society op 24 en 25 april. Een tipje van de sluier lichten we op via enkele fragmenten uit de podcast van dr. Hervé Vanden Eede die met haar in gesprek gaat. 

De analyse van dr. Singh klinkt bij vele tegenstanders van het huidige systeem bekend in de oren: hoewel de curatieve zorg in België van wereldniveau is, schiet het systeem tekort als het erop aankomt om de bevolking gezond te houden. Dat brengt haar wel tot een provocerende conclusie: “We opereren momenteel binnen een consumptiemodel waarbij gewacht wordt tot problemen ontstaan, waaraan vervolgens zowel in de zorg- als in de wellnesssector geld wordt verdiend.”

Zij ziet als uitdaging voor artsen om dit ‘reactieve model’ te doorbreken. Ze staaft dat met cijfers die meer en meer tot het beleid doordringen: elke euro geïnvesteerd in preventie (met name tijdens de eerste 1.000 levensdagen) betaalt zichzelf achtvoudig terug. Een rendement dat geen enkel curatief model kan evenaren.

Gebrek aan maatschappelijke veerkracht

Alleszins zijn enkele structurele pijnpunten in ons systeem bekend, zoals versnippering en 'Eilandjespolitiek'. Ondanks de evolutie naar een biopsychosociaal model blijft de praktijk vaak gefragmenteerd. Volgens de kinderpsychiater kijken specialisten nog te vaak "vanuit hun eigen hoekje". Ze geeft als voorbeeld de reproductieve geneeskunde, waar de focus lang lag op de fysieke behandeling, terwijl de enorme psychologische impact op ouders en de stress-impact op het kind pas recent meer aandacht krijgen

De institutionele complexiteit van de Belgische staatsstructuur belemmert om het roer snel om te gooien. Interministeriële commissies zorgen voor enorme vertragingen, zelfs wanneer de noodzakelijke 'knowhow' op de werkvloer al aanwezig is, legt dr. Singh verder de vinger op de wonde. Wat evenmin helpt, is het kortetermijnbeleid: door politieke cycli van vijf jaar wordt de realisatie van een duurzame visie bemoeilijkt. We moeten naar een partij-overstijgend langetermijnplan van minstens 20 jaar voor volksgezondheid en welzijn, geeft ze aan. Dat en nog enkele andere pijnpunten leidt ertoe dat ons land kampt met alarmerende mentale gezondheidscijfers: België is koploper wat suïcidecijfers betreft bij jongeren, wat wijst op een gebrek aan maatschappelijke veerkracht.

Brug preventie-genezing

Hoe het dan beter kan? Dr. Singh trekt lessen uit buitenlandse voorbeelden. 

Nederland zet met de beweging "Gezonde Generatie" in op maatschappijbrede sensibilisering rond de eerste 1.000 levensdagen. Lokale netwerken (buurtwerkers, huisartsen, werkgevers) werken er samen om een kind een zo goed mogelijke start te bezorgen."

In Scandinavië werkt men dan weer met flexibele zorgbudgetten voor ouders, waardoor zij een sociaal netwerk kunnen activeren om de opvoedingslast te delen.  “Daarnaast is het personeel in de kinderopvang vaak hoger opgeleid (masters), wat de basis voor de verdere academische en mentale carrière van het kind versterkt. Ondanks het zware klimaat - lange, donkere dagen - liggen de suïcidecijfers bij jongeren er lager dan in België.

Maar dr. Singh gaat ook in de leer bij de oosterse filosofie: In India werd een arts historisch gewaardeerd op basis van hoe gezond hij zijn patiënten kon houden terwijl in China de traditionele geneeskunde een erkende zevenjarige opleiding is die naast de westerse geneeskunde functioneert, wat een brug slaat tussen preventie en genezing volgens haar.

Ze meent daarom dat de huidige generatie artsen voor de taak staat om de holistische visie te versterken. Dat betekent niet alleen medisch ingrijpen met zich mee, maar ook aandacht hebben voor de epigenetische en psychosociale factoren tijdens de eerste 1.000 dagen vanaf de conceptie. Doel is om een veerkrachtige generatie te kweken die de stijgende zorgnood en vergrijzing het hoofd kan bieden.

Intussen raakte bekend dat Binu Singh jammer genoeg niet aanwezig kan zijn omdat ze les moet geven.

De volledige podcast en podcasts van andere sprekers op het congres kunt u bekijken en beluisteren op de site van Fabric of Society. Op het programma staan voordrachten en debatten gepland van een resem opinieleiders uit de gezondheids- en welzijnssector.

Een congres dat eveneens de aanpak en bescherming van mentale gezondheid belicht, staat enkele weken later op het programma.  De inschrijvingen voor de intussen al vierde Staten-Generaal Geestelijke Gezondheidszorg (SGGG) zijn immers onlangs gestart. Het is gepland op 7 mei in Antwerpen. Het aantal plaatsen is beperkt. 

> Meer info over het congres Fabric of Society vindt u hier.

> Met Fabric of Society naar ultiem debat gezondheidszorg?

> Voor meer info over de vierde SGGG klikt u hier.